Jacek Podsiadło

Życie a zwłaszcza śmierć Angeliki de Sance

Od kilku lat Jacek Podsiadło, maszyna do pisania wierszy, wydaje prozę – po dwóch zbiorach felietonów przyszedł czas na… no właśnie? „Życie, a zwłaszcza śmierć Angeliki de Sancé” to książka prozy różnorakiej. Mamy tu esej, dziennik, prozę drogi (momentami przeradzającą się w prozę podróżniczą, czy wręcz turystyczną), prozę poetycką… Wszystko utrzymane w familiarnym, bezpośrednim, tonie znanym z felietonów Podsiadły. „Napisanie książki, to niezły pomysł… ale ja nie umiem zmyślać” – wyznaje w pewnym momencie. I rzeczywiście – nic a nic nie jest w opowieści o życiu (a zwłaszcza śmierci) Angeliki zmyślone – ani sama Angelica, ani zakochany w niej pająk Jelitko, ani Rescator, ani wieloryb, ani żaden z dokładnie wyliczonych przez Podsiadłę strzałów oddanych w klasycznych westernach… A jeśli nawet coś jest zmyślone, to zmyśleniem bardziej prawdziwym od rzeczywistości. Przyznaję się natomiast, że mnie nie do końca interesuje ta mniej lub bardziej intymna opowieść o tym jak Podsiadło mebluje (zapewne to złe określenie – włóczykije nie używają mebli!) sobie świat. Co dziwne, bo w „Życiu, a zwłaszcza śmierci…”, Podsiadło nie robi tego inaczej, niż w wierszach, czy felietonach – a tamten świat i tamta droga nie raz mnie wciągała. Staremu – no dobra, „średniowiecznemu” – anarchiście najwyraźniej dobrze robią sztywne granice wersu, czy kierat wierszówki, temperujące jego włóczykijskie zapędy. W „Życiu, a zwłaszcza śmierci…” koncept potrafi go ponieść za daleko, tam już gdzie żaden bon mot nie uratuje… (te ostatnie, swoją drogą, szybko się w „Życiu…” dewaluują). Wydawca porównuje książkę do wieloskładnikowej pizzy i radzi ją „spożywać co najmniej we dwoje, dzieląc się głośno wrażeniami” (w domyśle „sam nikt nie podoła”). Być może to dobra rada – bo nie próbując „Życia, a zwłaszcza…” traci się możliwość cieszenia się wieloma smakowitymi fragmentami, których – tak naprawdę – warto spróbować.

Trupy polskie

Po paru (parunastu) latach totalnej posuchy mamy w końcu ożywienie na literackiej scenie specjalistów od kryminałów. Jeszcze do niedawna trudno było szukać autora próbującego podążać ścieżką wytyczoną przez Macieja Słomczyńskiego alias Joe Alex. Naczelną polską specjalistką od sensacji mianowana została Joanna Chmielewska, która jednak regularnie omija klasyczne szlaki literatury detektywistycznej, wybierając swojskie, najeżone lokalnym folklorem „boczne drogi”. Ale to właśnie ona wyprowadziła (otwierające tomik opowiadanie „Zapalniczka”) polski kryminał na nową prostą… Wydana już 5 lat temu antologia „Trupy Polskie” to zbiorek godny uwagi – ze względu na same opowiadania, jak i efekt lawiny jaki wywołał.

Stowarzyszenie „Trup w szafie”, organizatorzy konkursu „Dużego kalibru”- wśród nich wiele znanych nazwisk, wcześniej nie kojarzonych z tego rodzaju literaturą (między innymi: Witold Bereś, Rafał Ziemkiewicz czy Marcin Świetlicki) – postawili sobie za cel reanimację polskiego kryminału. Udało się… Tom, choć nierówny, był obok Paszportu Polityki dla Marka Krajewskiego, dowodem na to, że kryminał może być literaturą najwyższych lotów. Na przykład Świetlicki po tej przygodzie wsiąkł w świat zagadek detektywistycznych na dobre.

Irena Celejewa

Żywienie w sporcie

Autorka jest profesorem w zakresie żywienia sportowców na warszawskiej AWF. W swej publikacji w sposób kompleksowy opisuje wszelkie aspekty dotyczące sportowej diety.

Publikacja składa się z dwóch części. Pierwsza z nich, nazwana ogólną, zawiera przede wszystkim zagadnienia definicyjne. Znajdziemy tutaj opis podstawowych pojęć dotyczących żywienia (przemiana materii, dobowy wydatek energetyczny itp.), analizę wszystkich składników pokarmowych oraz normy wyżywienia w kilkunastu dziedzinach sportu.

Część druga, szczegółowa, przedstawia praktyczny aspekt stosowania sportowego trybu żywienia. Dowiemy się tutaj jakie posiłki komponować w okresie treningu i zawodów, w jaki sposób spowodować spadek masy ciała oraz jak radzić sobie z zatruciami pokarmowymi. Celejowa prezentuje również wpływ poszczególnych produktów spożywczych na sportową formę oraz przedstawia przykłady potraw polecanych w różnych dyscyplinach sportowych.

Książka “Żywienie w sporcie” przydatna jest głównie trenerom, sportowcom oraz wszystkim zainteresowanym tematyką optymalnej sportowej diety. Pozwala na zebranie odpowiedniej wiedzy teoretycznej i praktycznej omawianego tematu.

Tomasz Lis

My, Naród

W swojej kolejnej publicystycznej książce znany polski dziennikarz stara się zaprezentować polskie problemy polityczno-społeczne oraz odnaleźć remedium na ich rozwiązanie. Książka nie stanowi wybitnego dzieła pod względem warsztatowym, co podkreśla wielu literackich krytyków, niemniej jednak stawia przed czytelnikiem kilka ważnych kwestii do rozważenia.

Przede wszystkim autor stawia się niejako w pozycji ideologicznego przewodnika, co stara się podkreślić już w tytule publikacji. Styl pisania jest dosyć emocjonalny, świadczyć to może o dużym zaangażowaniu autor w polskie sprawy narodowe.

Książka My, Naród zawiera w sobie rozważania na rozmaite tematy dręczące ludzi zatroskanych o los naszego kraju. Znajdziemy więc tutaj niechęć do polskiej zawiści i braku dumy narodowej, sposoby na naprawę systemu edukacji oraz rynku medialnego.

Przesłanie Lisa, generalnie rzecz biorąc, nakazuje pozytywnie patrzeć w przyszłość, mimo trapiących nas problemów. Według niego w Polakach drzemie duża siła, trzeba ją jednak obudzić poprzez małe, codzienne sprawy, takie jak uśmiech czy przyjazne słowo dla nieznajomych.

Pozycję polecam wszystkim, którzy zainteresowani są socjologiczną problematyką polskości i nie przeszkadza im, czasami nieco chaotyczny i egzaltowany, sposób pisania Tomasza Lisa.

 Andrzej Pilipiuk

Czerwona gorączka

Kolejna książka polskiego autora fantastyki to zbiór jedenastu opowiadań. W znacznej większości są one próbą przedstawienia alternatywnej wersji przeszłości, teraźniejszości oraz przyszłości.

Tytułowa „Czerwona gorączka” to próba zaprezentowania odmiennej wersji rzeczywistości w międzywojennej Rosji. Znajdujemy tutaj więc karykaturalnie przedstawioną postać Feliksa Dzierżyńskiego oraz wymienioną w tytule chorobę, której przebiegu nie mogę wyjawić, gdyż zdradziłbym fabułę opowiadania. Zachęcam więc do samodzielnej lektury.

Inne opowiadania prezentują rozmaite treści. Możemy więc poznać pracę dziennikarza z gazety brukowej, napisaną z dreszczykiem historię lotu sterowca czy też pociągu widmo. Kilka z nich utrzymanych jest w konwencji PRL-owskiej Polski, co jest dodatkowym atutem przykuwającym uwagę czytelnika.

W zbiorze można jednak znaleźć opowiadania słabe lub niepasujące do reszty. Nie chcę ich wymieniać z tytułu, gdyż dociekliwy czytelnik sam dostrzeże pewne zależności. Warte podkreślenia jest jednak, że niektóre z nich napisane są jakby bez głębszego przemyślenia, ale to tylko moje osobiste uwagi.

Książkę mogę polecić głównie fanom Pilipiuka, dla reszty może ona nie być najlepszych początkiem na zapoznanie się z twórczością tego autora. Zachęcam do zaopatrzenia się w książki Andrzeja Pilipiuka które księgarnia internetowa ma w swojej ofercie.

Katyń – Allen Paul

Brytyjski historyk, Allen Paul, postanowił zmierzyć się z tematem, który dla wielu Polaków do dzisiaj stanowi jedną z największych klęsk narodowych. W wydanej w 2003 roku książce decyduje się nie tylko na opis faktograficznej strony zdarzenia, ale dodaje coś więcej.

Tym czymś są, umiejętnie wplecione w strukturę książki, elementy fabularne. Są to losy trzech polskich rodzin, których członkowie zostali rozstrzelani w katyńskim lesie. Taka forma pisania powieści historycznej, tzn. połączenie faktów i ludzkich losów, przypadła mi do gustu. Nigdy nie byłem wiernym fanem książek o takiej tematyce, ale pożyczony od znajomego „Katyń” zmienił moje zapatrywania w tym względzie.

Wydana nakładem Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa pozycja stanowi dogłębne źródło analizy stalinowskiej masakry. Na 400 stronach Paul stara się w sposób obiektywny przedstawić wszelkie aspekty ludobójstwa. Przedstawia zarówno niezbite dowody historyczne, jak i zeznania świadków tragedii. Oprócz faktów dotyczących samego wydarzenia w katyńskim lesie, znajdujemy także obszernie naświetlone tło historyczne, które miało ogromny wpływ na przebieg wydarzeń.

Książka godna jest polecenia wszystkim, którzy chcieliby usystematyzować wiedzę na temat tragedii, która spotkała Polaków w roku 1940. Autor dedykuje swoje dzieło „nieugiętemu duchowi Polski, który ostatecznie zwyciężył”.

 Ryszard Herbut

Teoria i praktyka funkcjonowania partii politycznych

Książa napisana przez wybitnego polskiego politologa należy do tych, które wytyczyły drogę dla sposobu analizy partii politycznych w polskim środowisku naukowym. W systemowy sposób autor zajmuje się badaniem różnorodnych sposobów interpretacji partii politycznych, ich modele oraz klasyfikacje, a także przebieg procesu instytucjonalizacji.

Oprócz zagadnień ściśle definicyjnych prof. Herbut stawia również pytania dotyczące możliwych kierunków rozwoju partii politycznych oraz ich roli w zmieniających się systemach politycznych. Książka Teoria i praktyka funkcjonowania partii politycznych  próbuje również odpowiedzieć na pytanie, dlaczego wieszczy się upadek tej formy partycypacji politycznej obywateli i czy jest to słuszny kierunek badawczy. Autor wydaje się mieć wątpliwości, ale chcących dowiedzieć się więcej odsyłam bezpośrednio do pozycji wrocławskiego politologa.

Głównym zamierzeniem przyświecającym powstaniu tej pracy było podanie w usystematyzowanej formie wiedzy na temat partii politycznych dla studentów politologii oraz innych osób badających tę naukę społeczną. Niemniej jednak polecam ją wszystkim tym, których nurtuje problem partii politycznej – kategorii bardzo złożonej i wieloaspektowej. Lektura pozwoli na dostrzeżenie tych cech partii, których jeszcze nie znaliśmy. Analiza poszczególnych wątków prowadzi mnie do prostego stwierdzenia, że jest to jedno z najlepszych opracowań tego typu na polskim rynku politologicznym.

GRAHAM MASTERTON

W książkach które napisał Graham Masterton groza przeplata się z problemami psychicznymi bohaterów. Nie powinno to nikogo dziwić. Na tym ostatecznie polega reguła przerażania. Najpierw trzeba odwołać się do lęków leżących na krawędzi świadomości, a potem otworzyć szeroko drzwi do otchłani i wypuścić zwidy i potwory. Ta reguła jest podstawą większości książek tego autora. Posługuje się nią także kilku innych pisarzy, a może nawet większość tych, którzy piszą horrory.

Tak więc najpierw przestraszony zostaje bohater, a potem towarzyszący mu czytelnik. Teraz już rozpędza się maszyneria grozy i przerażenia. Rzecz jasna każdy czytelnik będzie reagował nieco inaczej. Niektórzy z nas są bardziej odporni na tego typu zabiegi, a inni mniej. Czasem jakaś nieścisłość w książce może popsuć cały efekt. Wtedy już z niedowierzaniem przerzucamy kolejne strony. Są jednak osoby bardzo podatne na te literackie zabiegi. Dla nich zetknięcie z taką książką może być przyczyną koszmarów sennych. Każdy z nas nosi w sobie jakieś ukryte urazy psychiczne. Nigdy nie wiadomo co przywróci je pamięci. Niekiedy lektura horroru lub thrillera może zadziałać jako czynnik wyzwalający i pomagający zmierzyć się z ukrytymi lękami.

Michaił Bułhakow

Mistrz i Małgorzata

Niewątpliwie Mistrz i Małgorzata to książka nieśmiertelna. Jedna z tych, które wzniosły literaturę na najwyższy poziom. Nie pisze tych słów dlatego, ze tak pisać wypada. Wiem, że wszelkie zachwyty nad twórczością Bułhakowa są mało oryginalne. Przecież zachwycają się wszyscy. Gdybym napisał, że to kiepska książka i nie warto jej czytać, to pewnie byłbym oryginalny. Jednak nie byłaby to opinia szczera. Czasem silenie się na oryginalność może być gorsze niż jej brak.

Książka rosyjskiego pisarza doczekała się już wielu recenzji, opracowań naukowych, ekranizacji filmowych. Na jej podstawie powstawały spektakle teatralne, baletowe i operowe. Inspiruje twórców różnych sztuk. Wachlarz odniesień i skojarzeń, jaki rozpościera przed czytelnikiem autor, jest bogaty. Mamy skojarzenia wprost oraz te ukryte, których trzeba się domyślać. Stwierdzenie, że książka ta jest krytyką komunizmu, jest niepoważne. Przerasta bowiem swoją epokę i jej uwarunkowania. Być może takie było pierwotne zamierzenie pisarza, ale ostatecznie powstało coś znacznie większego, coś co jeszcze długo będzie zachwycać i inspirować. Kto nie czytał Mistrza i Małgorzaty, zasługuje na głębokie współczucie.

Wisława Szymborska

Tutaj

Warto, a nawet trzeba zakomunikować, że ukazała się nowa książka zawierająca zbiór wierszy Wiesławy Szymborskiej. Dla miłośników jej twórczości będzie to zapewne ważna informacja. W zasadzie na tym należałoby zakończyć tę notatkę, bowiem trudno cokolwiek pisać sensownego o poezji, zwłaszcza tej z najwyższej półki, z samego Olimpu artystycznych osiągnięć. Im więcej człowiek zaczyna pisać na ten temat, tym większe głupstwa mu wychodzą. Jak napisać recenzję do takiej książki. Łatwo skreślić parę słów o powieści lub książce naukowej, ale pisać o wierszach kogoś takie jak Szymborska?

W tym miejscu, aż ciśnie się na usta cytat z pewnego rosyjskiego pisarza: „Wypociny miernoty na temat geniuszu”. To chyba najtrafniejsze określenie takiej recenzji. No i tak właśnie się zagmatwałem, bo płyną litery, a czytelnik nadal nic nie wie o książce Szymborskiej. Zamiast tego powstaje dość nieudolna autokrytyka. Dodam więc tylko, że tomik nazywa się Tutaj i miłośnicy wierszy tej autorki nie będą rozczarowani. Znajdą to co zawsze – poezję na najwyższym poziomie. Następnie… wycofam się niezdarnie i zajmę pisaniem tekstów o książkach, o których łatwiej coś powiedzieć.