Książki - Słów kilka

Cioran Emil

Na szczytach rozpaczy

Recenzja:

Emil Cioran był rumuńskim myślicielem, który większość swych dzieł opublikował w języku francuskim. Posługiwał się zwięzłym i błyskotliwym stylem. Zalicza się go do nurtu egzystencjalistycznego.

Egzystencjalizm to filozofia głosząca samotne zmaganie człowieka ze światem. Człowiek zostaje rzucony w byt, musi sam określić siebie, swoje miejsce i stosunek do rzeczywistości. Nie ma obiektywnych wskazówek jak ukształtować własny los. Tak w bardzo wielkim skrócie i uogólnieniu można scharakteryzować poglądy Alberta Camusa, czy Paula Sartra. Myśli te Cioran doprowadził do całkowitej skrajności. Człowiek poszukujący prawdy na świecie pozbawionym obiektywnych wartości, ostatecznie skazany jest na rozpacz. Może próbować uciekać w pozory, starać się „normalnie żyć”, ale jeśli zaryzykuje autentyczne poszukiwanie sensu własnego istnienia, to zmuszony będzie wspiąć się samotnie na na san szczyt – na szczyt rozpaczy! Dopiero tam w negacji własnego życia może odnaleźć siłę… właśnie do życia.

Twórczość Ciorana nie jest przeznaczona dla każdego. Jest dla tych, którzy mają odwagę zaryzykować zawalenie się własnego uporządkowanego świata i nie boją się samotnych wypraw nad krawędzią pomiędzy życiem, a śmiercią.

Stefan Benke

Eliade Mircea

Kowale i alchemicy

Recenzja:

Gdyby nie Mircea Eliade nie byłoby współczesnego religioznawstwa w takim kształcie w jakim je znamy. Mimo, że jego metodologia badań była, i jest do dzisiaj, krytykowana, to jednak współczesne nauki humanistyczne mają mu bardzo wiele do zawdzięczenia. Jego prace, oparte na niesamowitej wiedzy i erudycji, ujmują zjawiska religijne w szerokie i spójne syntezy.

Zgodnie z tytułem, książka Kowale i alchemicy, opowiada o bogactwie i złożoności symboli i mitów związanych z dwoma „grupami zawodowymi”: kowalami i alchemikami. Obróbka żelaza była u ludów starożytnych kojarzona ze szczególną mocą. Ludzie parający sie kowalstwem byli otaczani czcią i lękiem na równi z szamanami i czarownikami. Wyroby kowala zapewniały powodzenie w walce z wrogiem, na łowach oraz w pracy na roli. Były więc czymś co dawało życie i jednocześnie przynosiło śmierć. Ogień i żelazo to symbole władania nad istotą ludzkiej egzystencji. Szczególnie mocno uwydatnia to mitologia celtycka.

Alchemicy owiani są do dnia dzisiejszego aurą tajemniczości. Czym naprawdę był kamień filozoficzny? Jakie znaczenie ukrywały tajemne symbole i zawiłe księgi alchemików? To niektóre z pytań, na które stara się odpowiedzieć autor w drugiej części książki.

Bardzo polecam tę, jak i wszystkie inne książki tego wszechstronnego naukowca i pisarza.

Stefan Benke

Slavoj Zizek

Lacan. Przewodnik Krytyki Politycznej

Recenzja:

Słavoj Żiżek jest postacią bardzo nietypową dla współczesnej filozofii. W swoich pracach poddaje krytyce współczesne stosunki społeczne i kulturę. Czyni, to używając narzędzi, które raczej sytuowałyby go w tradycji myślowej połowy ubiegłego stulecia, a nie na początku dwudziestego pierwszego wieku. W swoich analizach odwołuje sie bowiem do Marksa i Freuda.

Oprócz dwóch wyżej wymienionych myślicieli, także Lacan zajmuje ważne miejsce w twórczości Żiżka. Autor ukazuje najważniejsze wątki lacanowskiego podejścia do psychoanalizy i bogactwo powiązań z różnymi nurtami nauk humanistycznych, jak np.: antropologia strukturalna, topologia oraz różne aspekty językoznawstwa zaadaptowane do psychoanalizy. Są to elementy, które mogą stać się znakomitymi narzędziami pozwalającymi zrozumieć świat współczesnej polityki.

Wbrew pozorom, filozofia, psychologia i socjologia (bo na granicy tych nauk balansuje Żiżek) może stać się pasjonującą przygodą, pełną zaskakujących porównań i wniosków. Uważam, że naprawdę warto sięgnąć po tę pozycję i spojrzeć na świat pod nieco innym kątem.

Stefan Benke

Frances Alice Forbes

Święty Atanazy. Strażnik wiary

Recenzja:

Frances Forbes jest pisarką, która ma na koncie wiele dzieł o życiu znanych świętych Kościoła katolickiego. W swoich publikacjach nie ogranicza się do suchych faktów, lecz przybliża wzorce osobowe, jakie sama uważa za wartościowe i godne naśladowania.

Większość życia św. Atanazego upłynęła na wygnaniu. Na skutek intryg został usunięty ze swojej stolicy biskupiej. Najważniejszym wydarzeniem, w jakim brał udział, był sobór nicejski, który ostatecznie uznał boską i ludzka naturę Chrystusa. Walka z arianami i ich zwolennikami o zachowanie tego dogmatu, wypełniła resztę życia Atanazego. To właśnie on sformułował najważniejsze argumenty przemawiające za istnieniem boskiej i ludzkiej natury w Jezusie (chodzi o tak zwaną unię hipostatyczną).

Jest to bardzo interesująca pozycja, zwłaszcza dla osób wierzących, które pragnął dowiedzieć się czegoś więcej o historii powstawania dogmatów i ludziach walczących o czystość wiary.

Stefan Benke

Michael A. Cremo, Richard L. Thompson

Zakazana archeologia

Recenzja:

Michael A. Cremo, Richard L. Thompson w ramach wspólnych zainteresowań naukowych postanowili przebadać dowody odrzucane przez większość autorytetów naukowych. Na ich podstawie sformułowali własną, odbiegająca od powszechnie przyjętych teorii, tezę na temat okresu istnienia gatunku ludzkiego na Ziemi.

Nauka od czasu do czasu przeżywa wstrząsy, które są początkiem burzenia dotychczas przyjętych paradygmatów. Zakazana archeologia jest bez wątpienia dziełem kontrowersyjnym. Nie wiadomo, czy stanie się przyczyną jednego z takich wstrząsów w dziedzinie archeologii i paleontologii, czy będzie jedynie kolejną błędną ścieżką w historii nauki. Na jej niekorzyść przemawiają opinie świata naukowego. Jej atutem jest próba utrzymania jak największej obiektywności i jedynie przytaczanie dowodów, bez rozwijania daleko idących rozważań teoretycznych. Czyżby jednak, uznawana od stu pięćdziesięciu lat teoria ewolucja i nauka o pochodzeniu człowieka, były błędne? Może naprawdę nasz gatunek istnieje już od milionów lat i koegzystuje z innymi ludzkimi gatunkami? Czy Yeti jest neandertalczykiem?

Trudno dziś jednoznacznie określić, czy czas przyzna rację autorom publikacji. Niemniej warto zapoznać się z przedstawionymi przez nich dowodami. Może to być pouczająca lekcja, na temat tego, jak mało wiemy sami o sobie i naszych korzeniach.

Stefan Benke

Tołstoj Lew

Anna Karenina

Recenzja:

Tołstoj jest niewątpliwie jednym z największych klasyków literatury światowej. Z pochodzenia arystokrata, jako jeden z pierwszych w Rosji, przeprowadzał eksperymenty społeczne w swoich włościach, które miały poprawić życie chłopów.

W Annie Kareninie, podobnie jak w innych książkach tego pisarza, czytelnik styka się z misternie zawiązaną fabułą i wielkim bogactwem postaci, z których każda jest precyzyjnie wykończona i zarysowana charakterologicznie i psychologicznie. Ukazane są losy miłości tragicznej jaka łączy Annę i Wrońskiego, ale również szczęśliwego związku Lewnia i Kitty. Wielka miłość może zniszczyć życie nie tylko jednej osobie, ale także całej rodzinie. Może też stać się źródłem radości i spokoju.

Anna Karenina jest jedną z tych powieści, o których każdy słyszał, jednak tak naprawdę niewielu ją przeczytało. Myślę, że warto podjąć trud wniknięcia w świat bohaterów Tołstoja. Będzie to wartościowe i niezapomniane przeżycie.

Stefan Benke

Andrzej Pilipiuk

Czarownik Iwanow

Recenzja:

Andrzej Pilipiuk, choć z wykształcenia jest archeologiem, to na co dzień zajmuje sie literaturą i publicystyką. Największy rozgłos przyniosły mu opowiadania o Jakubie Wędrowyczu.

W ramach pewnego ćwiczenia intelektualnego z pogranicza filologii, można zastanawiać sie jak wygadałaby proza Reymonta, gdy tworzył swoje dzieła w naszych czasach. Czy zmieniłby swój styl? Może właśnie tworzyłby dzieła podobne do Pilipiuka? Są to oczywiście tylko dywagacje, niemniej opowiadania o Jakubie Wędrowyczu mają w sobie podobny klimat. Znakomicie oddają obyczajowość powojennej polskiej wsi. Do tego autor misternie wplótł wątki fantasy i horroru, a całość pozostaje w konwencji ludowej gawędy. Życie świeckiego egzorcysty nie jest łatwe. Ma przeciwko sobie zarówno władze kościelne, jak i świeckie. Jego sytuacji nie poprawia również fakt, iż w wolnych chwilach zajmuje się pędzeniem bimbru (o konsumpcji nie wspominając!). Gdy jednak trzeba rozkopać grób i unieszkodliwić wampira… zawsze jest trzeźwy i czujny.

Uważam, że to bardzo ciekawa lektura, warta polecenia wszystkim miłośnikom rodzimej fantasy i czarnego humoru.

Stefan Benke

Krajewski Marek

Festung Breslau

Recenzja:

Marek Krajweski zyskuje w ostatnim czasie coraz większą popularność jako pisarz kryminałów. Dowodem na to może być fakt, że już nawet w teleturniejach pojawia się pytanie o jego twórczość i np. o nazwisko głównego bohatera jego najbardziej głośnych powieści.

Eberhard Mock jest już dość starym i doświadczonym przez życie kapitanem, który został chwilowo zawieszony w obowiązkach. Jego kariera policjanta też należy już do przeszłości. Wrocław dogorywa. Coraz bardziej zacieśnia się pierścień rosyjskiego oblężenia. Mock postanawia wyjechać, aby zapewnić sobie i żonie spokojną i bezpieczną starość, z dala od huku bomb i przemocy. Jednak „stary pies gończy” musi jeszcze raz podjąć trop. Makabryczny gwałt i morderstwo muszą znaleźć sprawiedliwą zapłatę.

Po przeczytaniu kilku wcześniejszych książek o przygodach policjanta z Breslau byłem przygotowany na niespodziewane zwroty akcji. Tym razem wszystko okazało się bardzo łatwe do przewidzenia… po trzech czwartych lektury, uznałem, że Krajewski stał się, jak dla mnie, zbyt przewidywalny. Zaskoczenie przyszło dopiero pod koniec… Jak widać polski mistrz czarnego kryminału ciągle potrafi zmylić czytelnika i doprowadzić do niespodziewanego finału.

Stefan Benke

Hanna Krall

Zdążyć przed Panem Bogiem

Recenzja:

Twórczość Hanny Krall obraca sie wokół tematu losów Żydów w okresie II Wojny Światowej. Jest pisarką i dziennikarką oraz autorką kilku scenariuszy, a także laureatką Nagrody Wielkiej Fundacji Kultury.

Książka Zdążyć przed Panem Bogiem jest oparta na materiałach z wywiadu udzielonego pisarce przez Marka Edelmana – żołnierza walczącego w warszawskim getcie, a później kardiochirurga. O artyzmie autorki świadczy fakt, że udało jej się ukazać dramatyczne zmagania Żydów o przetrwanie, a jednocześnie uniknąć niepotrzebnego patosu. Ludzie w skrajnych okolicznościach stają się bohaterami, ale nie przestają być ludźmi. Mają swoje wady i lęki. Życie nigdy nie jest czarno-białe.

Głównym atutem tego dzieła jest jego autentyczność. Moim zdaniem jest ciekawe zarówno ze względu na swoje walory literackie, jak i jako świadectwo historyczne, które nawet dzisiaj, po tak wielu latach, silnie działa na wyobraźnię i emocje odbiorcy.

Stefan Benke

Mark Twain

Przygody Tomka Sawyera.

Nowe wydanie

Recenzja:

Od chłopca na posyłki, poprzez pilota statków parowych na Missisipi, do znakomitego i znanego na całym świecie pisarza – tak w największym skrócie brzmi opis życia i kariery Marka Twaina. Jego prawdziwe nazwisko brzmiało: Samuel Langhome Clemens.

Przygody Tomka Sawyera to przede wszystkim, napisana z dużym poczuciem humoru, powieść dla młodzieży. W pewnym sensie daje także obraz amerykańskiego społeczeństwa w dziewiętnastym wieku. Jest jedną z części Eposu rzeki Missisipi. Nie wiadomo ile wątków łobuzerskich przygód zaczerpnął pisarz z własnego dzieciństwa, a ile stanowi jedynie owoc jego wyobraźni. Niemniej postacie Tomka i Hucka są bardzo realistyczne. Moim zdaniem dzieło znacznie wykracza poza kanon literatury młodzieżowej.

Książka doczekała się wielu ekranizacji, zarówno fabularnych jak i animowanych. Jak to zwykle bywa w takich przypadkach, nic nie zastąpi bezpośredniego spotkania z powieścią, która po tylu latach nadal stanowi fascynującą lekturę.

Stefan Benke